İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Hakkında Okunması Gereken 14 Kitap

Yazar: Umut Köse

Ocak 27th, 2019

 GİRİŞ

 Türkler, dünyada geniş ve zengin tarihe sahip olan sayılı milletlerden birisidir. Aynı zamanda Türklerin, Müslümanlık öncesi devri tarihlerinin en geniş kısmıdır. Ancak bilgilerimizin noksanlığı sebebiyle bu geniş tarihte gözümüze büyük boşluklar çarpmaktadır. Daha önceden de olduğu gibi(Orhun Abidelerinin keşfi) her an yeni bir belgenin veyahut arkeolojik buluntunun çıkması bu geniş tarihin yorumlanmasını değiştirebilecek nitelikte olabileceğini ifade edebiliriz.  Biz de yazımızda şu ana kadar bu alanda yapılan ciddi bir çalışma olarak söyleyebileceğimiz ve piyasada kolayca bulunabilecek olan bazı araştırma eserlerini tanıtmak ve her geçen gün İslamiyet Öncesi Türk Tarihi’ne olan ilgiyi arttıran Türk okuyucularına kendi okuduklarımızdan bir kısmını öneri olsun diye paylaşmak istedik. İnternette bu alanda öneri içerikli bir yazıyla karşılaşmamış olmamız bizi bu yazıyı hazırlamaya teşvik etmiştir. Faydalı olması dileğiyle…

Ahmet Bican Ercilasun, Türk Kağanlığı ve Bengü Taşları 

2016’nın kasım ayında Dergah Yayınları tarafından yayımlanan ve Türk Kağanlığı’na ve bengü taşlarına(Orhun Yazıtları) dair oldukça detayı barındıran bu eser üç ana kısma ayrılabilir: İlk bölümde Türk Kağanlığı’nın tarihi incelenir; ikinci kısımda ise bengü taşların incelemesi ele alınırken son kısımda ise bu üç yazıtının okunuşu ardından Türkiye Türkçesine aktarılması ve dizini ele alınmıştır.

Ahmet Taşağıl, Göktürkler I, II, III

2012 senesinde daha önceden Ahmet Taşağıl’ın Türk Kağanlığı(Göktürkler)’na dair yazmış olduğu üç kitap birleştirilmiş ve böylece Türk Kağanlığı’nın(552-745) tarihi tek bir kitap haline getirilmiştir. Çince belge konusunda zengin olan bu eserin ilk cildinde Türklerin atalarından başlayıp 630 yılında Doğu Türk Kağanlığı’nın ve ardından BatI Türk Kağanlığı’nın Çin hakimiyeti altına girişine kadar anlatılır. İkinci ciltte ise; Türklerin, Çin hakimiyetindeki süreçleri, baş kaldırışları ve nihayetinde bağımsızlığa kadar olan dönem aktarılır. Son ciltte ise Türk ülkesinin bağımsızlığını yeniden kazandıran Kutluğ Kağan’dan itibaren sırayla Kapgan, İnel, Bilge Kağan devirleri anlatılırken son olarak Göktürk hakimiyetinin yıkılışı ve iktidarı kaybettikten sonra Göktürklerin akıbetleri anlatılmıştır.

Ayşe Onat & Sema Orsoy & Konuralp Ercilasun, Han Hanedanı Tarihi

2004 yılında Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanan bu eser MS 1.yüzyılda yazılmış olan bir Çin kaynağının Hunlarla alakalı olan kısmının Türkiye Türkçesine çevrilmiş halidir. Bu kaynak, Hunların tarihine ve kültürüne dair önemli bilgiler vermektedir.

Bahaeddin Ögel, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi I-II

İlk baskısı 1981 yılında yapılan bu eser, Hunlara dair yapılmış en önemli ve en kapsamlı araştırmalardan biri olmakla birlikte, diğer topluluklara da yer vermesiyle (Moğollar, Çinliler) oldukça önemlidir. Çin kaynaklarına hakimiyeti oldukça kuvvetli olan Bahaeddin Ögel, kapsamlı eseriyle birlikte en önemli İslamiyet Öncesi Türk Tarihçileri arasında yer almaktadır.

Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi I-II

Yine Bahaeddin Ögel’in kapsamlı eserlerinden bir tanesi de Türk Mitolojisi adlı iki ciltlik eseridir. İlk baskısını 1989 senesinde yapan bu kitap Türk Mitolojisine dair en önemli kitaplardan birisidir.

İbrahim Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü

İlk kez 1977 yılında basılan bu eser dört ana kısımdan oluşur; Birinci bölümde kültür ve medeniyet kavramları incelenir, farklı nazariyeler okuyucuya sunulur, yazar kendi görüşü ile birkaç nazariyeyi tenkit eder; ikinci kısımda Türk adından başlayıp, Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Kırgızlar, Karluklar gibi Türk topluluklarının tarihi anlatılır; üçüncü kısımda Bozkır kültürü incelenir; son kısımda ise Türk-İslam çerçevesinde Türk kültürü değerlendirilmektedir. İslamiyet öncesi ve sonrası Türk tarihi meraklıların ilk okuması gereken kitaplardan bir tanesi olduğunu ifade edebiliriz.

İsenbike Togan & Gülnar Kaya & Cahide Baysal, Çin Kaynaklarında Türkler Eski T’ang Tarihi

940 yılında yazılan bu eser Türk Tarih Kurumu tarafından 2006 senesinde Türkçe olarak yayımlanmıştır. Bu eserin Türklerle alakalı olan kısmı a ve b olarak ikiye ayrılmıştır. A bölümünün başlığı Türkler iken B bölümünün başlığı Batıtürkleri şeklindedir.

L.N Gumilyev, Hunlar

Ahsen Batur tarafından Rusça’dan Türk diline çevrilen bu eser, iki kitaptan oluşur. İlk kitapta Hunların varlığından başlayıp Kuzey Hunlarının yıkılışının ardındaki sürece kadar gelinir. İkinci kitapta ise Göktürklerin kuruluşuna kadar olan süreç anlatılır. Bunların yanında eserde kronolojik tablolar bulunmaktadır ve bu tablolar yıl yıl aktarılmış olup, gerçekleşen olayları göstermektedir.

Muharrem Ergin, Orhun Abideleri

Türkiye’nin en ünlü Türkologlarından olan Muharrem Ergin, Türk tarihinin en önemli üç yazıtı olan Bilge Kağan, Kül Tegin, Tonyukuk yazıtlarını Türkiye Türkçesine çevirmiş, ardından kitabına metnin önce okunuşunu ardından da Runik harfleriyle yazılmış halini yerleştirmiştir.

Rene Grousset, Bozkır İmparatorluğu

M.Reşat Uzmen tarafından Türkçe’ye çevrilen bu eser ünlü Fransız şarkiyatçısı Rene Grousset’in Attila, Cengiz Han, Timur üçlemesi olarak ana hatlara ayrılsa da hemen hemen Türk toplulukları hakkında bilgi vermektedir. Grousset’in görüşleri dikkat çekicidir ve her defasında şehir hayatında ‘’medeniyet’’ kavramına vurgu yapar. Harita bakımından oldukça zengin olan bu eser İskitlerden başlayıp Kaşgarya’nın Mançulara ilhakına kadar anlattığı için İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ve İslamiyet Etkisinde Türk Tarihi okuyucularının okuması gereken kitaplar arasında olduğunu söyleyebiliriz.

Peter Benjamin Golden, Türk Halkları Tarihine Giriş

Osman Karatay tarafından Türkçe’ye çevrilen ve 2002 yılında ilk Türkçe baskısını yapan bu eser bütün Türk tarihine genel bir bakış atmaktadır. Aynı zamanda Türk’ün dili ve kültürü de incelenmiş olup, okuyucuya sunulmuştur.

Pulat Otkan, Tarihçinin Kayıtları’na (SHI Jİ) Göre Hunlar

2018 yılında İş Bankası yayınları tarafından yayımlanan bu eserin yazarı Çin’de Han Hanedanı (M.Ö 206- M.S 220) iktidarının en önemli imparatoru Wu-di devrinin (M.Ö 141- M.Ö 87) tarihçisi Sima Qian’dır. Shi Ji’nin Hunlarla alakalı olan kısmı Pulat Otkan tarafından Türkiye Türkçesine çevrilmesi, Pulat Otkan’ın vefatı nedeniyle tamamlanamamıştır. Yine de çevrilebilmiş olan kısım Hun tarihi adına önem taşır ve bu yüzden İslamiyet öncesi Türk Tarihi alanı içerisinde okunması gereken kitaplardan bir tanesidir.

Saim Sakaoğlu  Ali Duymaz, İslamiyet Öncesi Türk Destanları

2002 senesinde ilk baskısı yapılan bu eserde Fuat Köprülü, Ziya Gökalp, Hüseyin Nihal Atsız, Abdülkadir İnan, Ahmet Bican Ercilasun, Mehmet Kaplan gibi önemli alimlerinde yazısı bulunmakla beraber eser iki ana bölümden oluşur. İlk bölümde Türk Destanları incelenirken, ikinci kısımda Türk Destanları Metinleri incelenir. Nitekim bu eser, Türk kültürüne meraklı okuyucuların göz atması gereken bir eserdir.

Sergey Grigoryeviç Klyaştornıy, Kadim Avrasya’nın Bozkır İmparatorlukları

2018 yılında Türkçe’ye bir komisyon tarafından (Serkan Acar, Abdullah Temizkan, Muvaffak Duranlı, Alihan Havuşi, Erhan Aktaş) kazandırılan bu eser, 5 ana bölümden oluşmaktadır; ilk bölümde Hunlar ve Hunlar öncesi anlatılır; ikinci kısımda Sien-piler, Ruanruanlar, Tabgaçlar anlatılır; üçüncü bölümde ise Türk Kağanlığının kökeni ve tarihi anlatılır; dördüncü kısımda ise Türk Kağanlığı’nın varisleri Uygurlar, Türgeşler, Karluklar vb anlatılır; son kısımda ise Türklerin atalarının toplumsal yapısı, kültürü ve inancı ele alınır.  Kitabın son sayfalarında bulunan haritalar önem arz etmekle birlikte, okunması gereken en önemli kitaplardan birisinin bu eser olduğunu belirtebiliriz.

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?